สปคม. กรมควบคุมโรค ร่วมกับกรุงเทพมหานคร เดินหน้าค้นหาและคัดกรองวัณโรคเชิงรุกในชุมชน เพื่อให้ผู้ป่วยเข้าถึงการรักษาเร็ว ลดการแพร่เชื้อ

 สปคม. กรมควบคุมโรค ร่วมกับกรุงเทพมหานคร เดินหน้าค้นหาและคัดกรองวัณโรคเชิงรุกในชุมชน เพื่อให้ผู้ป่วยเข้าถึงการรักษาเร็ว ลดการแพร่เชื้อ

นายแพทย์อภิญญา นิรมิตสันติพงศ์ ผู้อำนวยการสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง (สปคม.) กรมควบคุมโรค เปิดเผยภายหลังลงพื้นที่นำทีมบุคลากรของสถาบันฯ ร่วมกับกรุงเทพมหานคร จัดกิจกรรมให้บริการตรวจคัดกรองวัณโรคเชิงรุกแก่ประชาชนในพื้นที่ชุมชนเขตบางคอแหลม กรุงเทพมหานคร

ภายใต้ “โครงการค้นหาและคัดกรองวัณโรคเชิงรุกในประชากรชุมชนแออัด พื้นที่กรุงเทพมหานคร

ปี พ.ศ. 2569” เพื่อเพิ่มโอกาสให้ประชาชนกลุ่มเสี่ยงเข้าถึงการตรวจและเข้าสู่ระบบการรักษาได้อย่างรวดเร็ว ลดการแพร่กระจายของโรคในชุมชน

จากรายงานของ องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าวัณโรคยังคงเป็นโรคติดเชื้อที่คร่าชีวิตผู้คนมากที่สุดของโลก โดยมีผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ประมาณ 10.7 ล้านรายต่อปี และมีผู้เสียชีวิตจากวัณโรค

1.23 ล้านราย สำหรับประเทศไทยปี พ.ศ. 2568 องค์การอนามัยโลกคาดการณ์ว่ามีผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ประมาณ 104,000 ราย ผู้เสียชีวิตจากวัณโรคมากว่า 11,300 ราย ผลการค้นหาผู้ป่วยวัณโรค พบว่ามีผู้ป่วยรายใหม่ที่ได้รับการวินิจฉัยและขึ้นทะเบียน จำนวน 81,703 ราย (ร้อยละ 78) คาดว่ายังมีผู้ป่วยวัณโรคกลุ่มเสี่ยงที่ยังไม่ได้รับการตรวจคัดกรองเพื่อนำเข้าสู่การวินิจฉัยและขึ้นทะเบียนอีก 22,297 ราย 

วัณโรคเป็นโรคติดต่อระบบทางเดินหายใจ เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย แพร่กระจายเชื้อ

ผ่านทางอากาศเมื่อผู้ป่วยไอ จาม ไม่ปิดปากปิดจมูก อาการสำคัญของผู้ป่วยวัณโรคที่เห็นได้ชัดคือ ไอเรื้อรัง

เกิน 2 สัปดาห์ ไอเป็นเลือด และอาจมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น มีไข้ น้ำหนักลด มีเหงื่อออกผิดปกติ

ในเวลากลางคืน เจ็บหน้าอก เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย วัณโรคสามารถรักษาให้หายได้ โดยการกินยาต่อเนื่อง

6-8 เดือน สามารถป้องกันได้ด้วยการรักษาสุขภาพให้แข็งแรง สวมใส่หน้ากากอนามัยเมื่อมีอาการไอ

และตรวจสุขภาพอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง กลุ่มเสี่ยงติดเชื้อ ได้แก่ กลุ่มผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรค

กลุ่มผู้สูงอายุที่มีโรคร่วม ผู้ป่วยเบาหวาน ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ผู้ติดเชื้อเอชไอวี ผู้ต้องขัง หรือผู้อาศัย

ในสถานคุ้มครอง  คนพิการ ผู้ใช้สารเสพติด ผู้ติดสุราเรื้อรัง บุคลากรสาธารณสุข กลุ่มแรงงานข้ามชาติ ประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ชุมชนที่มีประชากรหนาแน่น 

สปคม. และกองวัณโรค กรมควบคุมโรค ร่วมกับ สำนักอนามัย สำนักงานเขต ศูนย์บริการสาธารณสุข และผู้นำชุมชนในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ดำเนินการค้นหาและคัดกรองวัณโรคเชิงรุกในกลุ่มเสี่ยง โดยเฉพาะประชาชนที่อาศัยอยู่ในชุมชนแออัด ภายใต้โครงการค้นหาและคัดกรองวัณโรคเชิงรุกในประชากรชุมชนแออัด พื้นที่กรุงเทพมหานคร ดำเนินการตั้งแต่ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 - 2569  ระยะเวลา 3 ปี พื้นที่เป้าหมาย คือ ชุมชนแออัด จำนวน 85 ชุมชน โดยจัดกิจกรรมให้บริการตรวจคัดกรองวัณโรค

ด้วยวิธีการเอกซเรย์ปอด เก็บเสมหะเพื่อส่งตรวจหาเชื้อวัณโรค รวมถึงส่งต่อผู้ป่วยเพื่อรับการวินิจฉัย

ขึ้นทะเบียนผู้ป่วยวัณโรค รักษาและติดตามผลอย่างต่อเนื่องจนหายขาด ผลการดำเนินการที่ผ่านมา

(ปี 2567 และ 2568) ดำเนินการไปแล้ว 52 ชุมชน มีประชากรในชุมชนแออัด จำนวน 63,433 ราย ดำเนินการค้นหากลุ่มเสี่ยงและคัดกรองวัณโรคด้วยการเอกซเรย์ปอด 3,575 ราย ผลการตรวจเสมหะ

พบเชื้อวัณโรค 15 ราย โดยมีการติดตามการรักษาและติดตามคัดกรองในผู้สัมผัสร่วมบ้านทุกราย  โดยปี 2569 มีแผนดำเนินการ 33 ชุมชน ระหว่างเดือนมีนาคม - กรกฎาคม 2569 นี้

“ประโยชน์ที่ได้รับจากการดำเนินงานในครั้งนี้ ทำให้ประชาชนกลุ่มเสี่ยงและกลุ่มเป้าหมายได้รับบริการการตรวจคัดกรองวัณโรคเชิงรุกในพื้นที่ชุมชนของตนเอง สะดวก เร็วรวด ไม่ต้องเดินทาง

ไปโรงพยาบาล รวมทั้งหน่วยงานเครือข่ายในพื้นที่และผู้นำชุมชนได้เป็นส่วนหนึ่งให้ความร่วมมือสนับสนุน

การค้นหาและตรวจคัดกรองผู้ป่วยวัณโรคเชิงรุก เพื่อเป็นการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรควัณโรค

ไม่ให้แพร่กระจายสู่ประชาชนในชุมชน และเป็นชุมชนปลอดจากวัณโรค ตาม Key message : รู้เร็ว รักษาหาย ไม่แพร่กระจาย ไม่ตีตรา และมุ่งไปสู่การยุติปัญหาวัณโรคของประเทศไทยภายในปี พ.ศ. 2578  ”

นายแพทย์อภิญญากล่าว

---------------------------------------------------------------