สถาบัน TIMS ถอดบทเรียนความสำเร็จ “Mind First Aid” พัฒนาหลักสูตรปั้นอาสาใจคนพิการ สู่ต้นแบบการดูแลสุขภาพจิตในระดับองค์กร
กรุงเทพมหานคร (17 กุมภาพันธ์ 2569) – สถาบันวิชาการเพื่อความยั่งยืนทางสุขภาพจิต (TIMS) ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จัดงานแถลงข่าวคืนความรู้โครงการ “การพัฒนาอาสาสมัครปฐมพยาบาลใจเบื้องต้นโดยคนพิการ (Mind First Aid)” ณ Club Siam Glowfish เพื่อเผยแพร่ความสำเร็จในการพัฒนาหลักสูตรและสร้างระบบนิเวศสุขภาพจิตที่เข้มแข็งผ่านกระบวนการรับฟังอย่างมีคุณภาพ
ผศ. ดร.ธีรพัฒน์ อังศุชวาล ผู้ร่วมก่อตั้งสถาบันวิชาการเพื่อความยั่งยืนทางสุขภาพจิต (TIMS) และ
ที่ปรึกษาโครงการ Mind First Aid กล่าวว่า จากข้อมูลกรมสุขภาพจิต ปี 2566 พบข้อเท็จจริงว่าคนวัยทำงานไทยร้อยละ 40 มีระดับความเครียดสูง และมีผู้ประสบปัญหาสุขภาพจิตในรอบ 12 เดือนมากกว่า 4.4 ล้านคน จึงเป็นที่มาของการพัฒนาโมเดลต้นแบบด้านสุขภาพจิต 2 รูปแบบ คือหลักสูตร “นักปฐมพยาบาลใจ” และโมเดลจ้างงาน “นักรับฟังพลังพิเศษ” ซึ่งจากการถอดบทเรียนจากการดำเนินโครงการนี้ยังพบว่า ทักษะการเป็นผู้ปฐมพยาบาลใจเบื้องต้น หรือ First Aiders เป็นหัวใจสำคัญในการสร้างพื้นที่ปลอดภัย ดังนั้น หลักสูตร Mind First Aid ได้พิสูจน์ให้เห็นว่ากระบวนการรับฟังอย่างเข้าอกเข้าใจ สามารถช่วยลดความตึงเครียดและป้องกันปัญหาทางจิตใจในเบื้องต้นได้อย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งผลจากการถอดบทเรียนนี้จะเป็นแนวทางสำคัญในการขยายผลเพื่อสร้างอาสาสมัครที่พร้อมรับฟังในทุกบริบทของสังคม
ด้าน ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม รองผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ระบุว่า สสส. พร้อมให้การสนับสนุนด้านงบประมาณและทรัพยากร เพื่อผลักดันให้หลักสูตรนี้เข้าถึงประชาชนและองค์กรต่าง ๆ อย่างกว้างขวาง สสส. พร้อมผลักดันให้หลักสูตรนี้เข้าถึงประชาชนและองค์กรต่าง ๆ อย่างกว้างขวางเพื่อลดความเสี่ยงทางสุขภาพจิตในระดับโครงสร้าง โดยเรามองว่าการปฐมพยาบาลใจเบื้องต้นคือหนึ่งในปัจจัยพื้นฐานของการสร้างเสริมสุขภาพเชิงรุก การสนับสนุนทุนในโครงการนี้จึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าเพื่อสร้างรากฐานด้านสุขภาพจิตที่ยั่งยืน ลดปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพจิตในระดับโครงสร้างได้อย่างทั่วถึง
ขณะที่ นางสาวเมธาวี ทัศนาเสถียรกิจ หัวหน้าโครงการการปฐมพยาบาลใจเบื้องต้นโดยคนพิการ เปิดเผยถึงบทบาทของคนพิการในโครงการปฐมพยาบาลทางใจว่าเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ช่วยปรับมุมมองของสังคม จากเดิมที่มองคนพิการเป็น “ผู้รับ” สู่การเป็น “ผู้ให้” ที่ทรงพลัง โดยเฉพาะในบริบทองค์กร (Corporate) ที่ต้องการความละเอียดอ่อนและความเข้าใจ คนพิการที่ผ่านการฝึกอบรมได้รับการพัฒนาทักษะการปฐมพยาบาลใจ (First Aid) อย่างเข้มข้น พร้อมดูแลใจเพื่อนร่วมงานและขับเคลื่อนความสุขในที่ทำงานอย่างเป็นรูปธรรม จากการจ้างงาน “นักรับฟังพลังพิเศษ” ผ่านแอปพลิเคชัน “สติ (Sati)” มีการให้บริการรับฟังรวม 1,587 สาย คิดเป็นระยะเวลา 29,271 นาที โดยมีคะแนนความพึงพอใจ 4.66 จาก 5 คะแนน ที่สำคัญ ผู้รับบริการมีแนวโน้มลดความรู้สึกอยากทำร้ายตนเอง และเกิดการเรียนรู้ในการดูแลใจตนเองมากขึ้น จากโครงการนำร่องสู่การจ้างงานจริง ปัจจุบันมีคนพิการได้รับการจ้างงานเป็นนักรับฟังจำนวน 40 คน สร้างโอกาสทางอาชีพและมูลค่าทางเศรษฐกิจรวมกว่า 5.76 ล้านบาท และเพื่อความยั่งยืน โครงการได้ส่งต่อการขยายผลให้กรมสุขภาพจิตดำเนินการพัฒนา “นักรับฟังพลังพิเศษ” ให้ครอบคลุมคนพิการ 500 คนทั่วประเทศ เพื่อเสริมระบบดูแลสุขภาพจิตคนวัยทำงาน และต่อยอดสู่การประกอบอาชีพอย่างมั่นคงในระยะยาว
ปิดท้ายด้วย ดร.นพ.วรตม์ โชติพิทยสุนนท์ ที่ปรึกษาโครงการ และผู้แทนจากกรมสุขภาพจิต กล่าวถึงความร่วมมือเชิงวิชาการว่า กรมสุขภาพจิตพร้อมสนับสนุนในเชิงวิชาการเพื่อยกระดับหลักสูตรให้มีความเป็นมาตรฐานสากล พร้อมทั้งจะผลักดันให้เกิดการบูรณาการหลักสูตร Mind First Aid นี้เข้าสู่กลไกการสนับสนุนของส่วนราชการ ซึ่งปัจจุบันโครงการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจจากการจ้างงานคนพิการไปแล้วกว่า 5.76 ล้านบาท กรมสุขภาพจิตเตรียมขยายผลพัฒนา “นักรับฟังพลังพิเศษ” ให้ครอบคลุมคนพิการ 500 คนทั่วประเทศ เพื่อความยั่งยืนในระยะยาว เพื่อให้การดูแลสุขภาพจิตภาคประชาชนมีวิชาการรองรับอย่างเป็นระบบและยั่งยืนต่อไป
